Yedeğiniz Gerçekten Çalışıyor mu?

Yedekleme sistemleri sessizce bozulur. Bir görev çalışmayı bırakır, disk dolar, bir yapılandırma değişikliği yedeği eksik alır — ve kimse fark etmez.

Bu sessiz bozulma, ancak yedeğe ihtiyaç duyduğunuz anda ortaya çıkar. O an test yapmak için geç bir andır.

Başlamadan önce

• Bir test ortamı (alt alan adı ya da yerel kurulum)
• En son yedek dosyaları
• Yaklaşık iki saatlik zaman
• Yazılım ekibi ya da ajans desteği

1. Adım — Yedeğin varlığını doğrulayın

• ☐ Yedek dosyaları oluşmuş mu?
• ☐ En son yedek ne zamana ait?
• ☐ Beklenen sıklıkta alınmış mı?
• ☐ Boyutları makul mü?
• ☐ Hem dosya hem veritabanı yedeği var mı?

Uyarı işareti: Yedek boyutunun beklenenden çok küçük olması, eksik ya da bozuk bir yedeğin en yaygın belirtisidir.

2. Adım — Yedeği indirin

Yedeği kendi kontrolünüzdeki bir konuma indirin. Bu adım iki şeyi doğrular:

• Yedeğe gerçekten erişebiliyorsunuz
• Dosya bozuk değil (indirme tamamlanıyor)

Erişemiyorsanız, kriz anında da erişemeyeceksiniz demektir.

3. Adım — Test ortamı hazırlayın

Kritik kural: Testi asla canlı sitede yapmayın.

Seçenekler:

• Bir alt alan adında test ortamı
• Sağlayıcının sunduğu test ortamı özelliği
• Yerel bir kurulum
• Geçici bir hosting hesabı

Test ortamı arama motorlarına kapalı ve erişimi kısıtlı olmalıdır.

4. Adım — Geri yükleyin

1. Dosyaları test ortamına açın
2. Veritabanını içe aktarın
3. Yapılandırma ayarlarını test ortamına göre düzenleyin
4. Adresleri test ortamına göre güncelleyin
5. Siteyi açın

Süreyi ölçün. Bu, gerçek bir krizde ne kadar sürede geri döneceğinizin göstergesidir.

5. Adım — Doğrulama yapın

Site açıldı diye iş bitmez. Kontrol listesi:

• ☐ Ana sayfa açılıyor
• ☐ İç sayfalar açılıyor
• ☐ Görseller görünüyor
• ☐ Menüler çalışıyor
• ☐ Yönetim paneline girilebiliyor
• ☐ İçerikler eksiksiz
• ☐ Son eklenen içerik yedekte var mı?
• ☐ Kullanıcı hesapları duruyor
• ☐ Ürünler ve fiyatlar doğru (e-ticaretse)
• ☐ Siparişler duruyor (e-ticaretse)
• ☐ Ayarlar korunmuş
• ☐ Formlar çalışıyor
• ☐ Eklentiler etkin ve çalışıyor

Yedinci madde en önemli testtir: yedeğin ne kadar güncel olduğunu somut olarak gösterir.

6. Adım — Sonuçları kaydedin

Bu kayıt hem iç denetim hem de yönetime raporlama için kullanılır.

7. Adım — Eksikleri giderin

Testte bulunan tipik eksikler ve çözümleri:

8. Adım — Rutin hâline getirin

• ☐ Yılda en az bir kez tam test
• ☐ Ayda bir yedek varlığı kontrolü
• ☐ Büyük değişiklik öncesi manuel yedek
• ☐ Sağlayıcı değişikliğinden sonra yeniden test
• ☐ Test sonuçlarının arşivlenmesi

Dördüncü madde sık atlanır: yeni bir ortama geçildiğinde eski yedekleme otomasyonu çalışmaz hâle gelir ve fark edilmez.

Neden bu kadar önemli?

Yedekleme, tüm diğer güvenlik ve süreklilik önlemleri başarısız olduğunda geriye kalan son savunmadır.

Ve şirketlerin büyük kısmı, yedeklerinin çalışıp çalışmadığını yalnız gerçekten ihtiyaç duyduklarında öğrenir. O an, öğrenmek için en pahalı andır.

Yılda bir kez yapılan iki saatlik bir test, bu riski ortadan kaldırır.