Lisanslar bütçenin görünmeyen ama büyük kalemi. Nasıl yönetilir?
Sunucu bütçelerinde en çok sürpriz yaratan kalem lisanslardır. Donanım fiyatı nettir; lisans maliyeti ise yapılandırmaya, kullanıcı sayısına ve sanallaştırma durumuna göre değişir.
Hangi kalemler lisans gerektirir?
- ☐ İşletim sistemi
- ☐ Erişen kullanıcı ya da cihazlar
- ☐ Veritabanı yazılımı
- ☐ Yönetim paneli
- ☐ Sanallaştırma platformu
- ☐ Yedekleme yazılımı
- ☐ Güvenlik yazılımı
- ☐ İzleme araçları
- ☐ İş uygulamaları (ERP, CRM, muhasebe)
- ☐ Geliştirme ve raporlama araçları
Bu listenin tamamı bir sunucuda bulunmayabilir ama her biri ayrı bir maliyet kalemidir.
Lisanslama modelleri
| Model | Nasıl hesaplanır | Dikkat |
|---|---|---|
| Sunucu başına | Her sunucu için bir lisans | Sunucu sayısı artınca artar |
| Çekirdek başına | İşlemci çekirdek sayısına göre | Güçlü donanım maliyeti artırır |
| Kullanıcı başına | Erişen kişi sayısı | Çalışan sayısı arttıkça artar |
| Cihaz başına | Erişen cihaz sayısı | Vardiyalı kullanımda avantajlı |
| Abonelik | Aylık/yıllık | Öngörülebilir, sürekli gider |
| Kullanıma göre | Tüketime bağlı | Bulutta yaygın, değişken |
Sanallaştırma tuzağı
En sık karşılaşılan sürpriz buradadır: bazı yazılımların lisanslaması sanallaştırılmış ortamda farklı hesaplanır.
Olası durumlar:
- Sanal makine başına ayrı lisans gerekmesi
- Fiziksel makinenin tüm çekirdeklerinin lisanslanması gerekmesi
- Sanal makinenin taşınabildiği tüm makinelerin lisanslanması
- Belirli sanallaştırma platformlarının desteklenmemesi
Yapılacak: Sanallaştırılmış ortam kuruyorsanız, her yazılımın lisans koşullarını satın alma öncesi yazılı olarak teyit ettirin.
Bulutta lisanslama
Bulut ortamında iki seçenek olur:
- Dahil lisans: Sağlayıcı lisansı hizmete dahil eder, saatlik/aylık bedele yansır
- Kendi lisansınız: Mevcut lisansınızı buluta taşırsınız (izin veriliyorsa)
İkinci seçenek maliyet avantajı sağlayabilir ama lisans koşullarının buna izin vermesi gerekir.
Maliyeti artıran kararlar
- Çok çekirdekli işlemci seçimi (çekirdek bazlı lisanslarda)
- Rolleri çok sayıda sunucuya bölmek (sunucu bazlı lisanslarda)
- Yedeklilik için ikinci sunucu (bazı lisanslar yedek sunucuyu da ister)
- Test ortamı kurmak (test lisansı yoksa)
- Kullanıcı sayısının artması
- Sürüm yükseltmeleri
Üçüncü madde önemlidir: Yüksek erişilebilirlik için ikinci bir sunucu kurmak, bazı lisanslarda maliyeti ikiye katlar. Bu, süreklilik kararının bir parçası olarak hesaplanmalıdır.
Maliyet düşürme yolları
- ☐ Açık kaynak alternatifleri değerlendirin
- ☐ Kullanıcı sayısını gerçekçi belirleyin
- ☐ Kullanılmayan lisansları iptal edin
- ☐ Sunucu sayısını konsolide edin
- ☐ Çekirdek sayısını gerçek ihtiyaca göre seçin
- ☐ Test ortamları için geliştirici lisanslarını araştırın
- ☐ Çok yıllık anlaşmalarda indirim isteyin
- ☐ Sürüm yükseltme haklarını sözleşmeye ekletin
Uyum riski
Lisans yönetimi yalnız maliyet değil, uyum konusudur. Eksik lisans:
- Denetimlerde cezai yaptırım
- Destek alamama
- Güncelleme alamama
- İtibar riski
Önlem: Lisans envanteri tutun ve yıllık gözden geçirin.
Lisans envanteri
| Alan | İçerik |
|---|---|
| Yazılım adı ve sürümü | |
| Lisans türü ve modeli | |
| Adet / kullanıcı sayısı | |
| Hangi sunucuda kullanılıyor | |
| Başlangıç / bitiş tarihi | |
| Yıllık bedel | |
| Bakım/destek dahil mi | |
| Lisans belgesi konumu | |
| Sorumlu |
Alım öncesi sorulacaklar
- ☐ Lisanslama modeli nedir?
- ☐ Sanallaştırılmış ortamda nasıl hesaplanır?
- ☐ Yedek/ikincil sunucu için ek lisans gerekir mi?
- ☐ Test ortamı için ayrı lisans gerekir mi?
- ☐ Bakım ve destek dahil mi, ayrı mı?
- ☐ Sürüm yükseltme hakkı var mı?
- ☐ Buluta taşınabilir mi?
- ☐ Kullanıcı sayısı artarsa ne olur?
- ☐ Lisans devredilebilir mi?
Üçüncü madde süreklilik planlamasını doğrudan etkiler ve çoğu zaman geç fark edilir.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok — ilk yorumu siz yazın.
Yorum yaz