Onun üzerinde e-belge türü var ve isimleri birbirine benziyor. Her birini tek tek ayırıyoruz.
E-dönüşüm sözlüğünde birbirine çok benzeyen isimler var: e-fatura, e-arşiv fatura, e-arşiv, e-irsaliye, e-müstahsil... Karışması normal.
Aşağıda her belgeyi ayrı ayrı ele alıyoruz. Her başlıkta üç şey var: ne işe yarar, kim kullanır, neyle karıştırılır.
Fatura tarafındaki belgeler
E-Fatura
Ne işe yarar: İki e-fatura mükellefi arasında düzenlenen faturadır. GİB sistemi üzerinden alıcının kutusuna iletilir; alıcı belgeyi kabul veya reddedebilir.
Kim kullanır: Kapsama giren mükellefler, birbirlerine kestikleri faturalarda.
Karıştırılan: E-arşiv fatura ile. Ayrım basit — karşı taraf da e-fatura mükellefiyse e-fatura, değilse e-arşiv fatura düzenlenir.
E-Arşiv Fatura
Ne işe yarar: E-fatura mükellefi olmayan alıcılara (nihai tüketiciler ve kapsam dışı işletmeler) düzenlenen elektronik faturadır. Alıcıya e-posta, SMS bağlantısı ya da kâğıt çıktı olarak iletilir.
Kim kullanır: E-fatura mükellefleri ve belirli tutarı aşan satışlarda kapsam dışı bazı mükellefler.
Karıştırılan: "E-arşiv" ile "e-arşiv fatura" aynı şey sanılır; e-arşiv aslında saklama sistemine, e-arşiv fatura ise belgeye işaret eder.
E-İrsaliye
Ne işe yarar: Malın fiziksel sevkiyatını belgeler. Kâğıt irsaliyenin elektronik karşılığıdır; sevkiyat başlamadan önce düzenlenir.
Kim kullanır: Mal sevkiyatı yapan ve kapsama giren mükellefler.
Karıştırılan: Faturayla. İrsaliye malın hareketini, fatura ise ticari borcu belgeler; ikisi ayrı işlevdir.
Makbuz tarafındaki belgeler
E-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM)
Ne işe yarar: Serbest meslek erbabının tahsil ettiği ücret karşılığı düzenlediği makbuzun elektronik hâlidir.
Kim kullanır: Avukat, mali müşavir, doktor, mimar, danışman gibi serbest meslek erbabı.
Karıştırılan: Faturayla. Serbest meslek erbabı fatura değil makbuz düzenler.
E-Müstahsil Makbuzu
Ne işe yarar: Defter tutmayan çiftçilerden yapılan alımlarda, alıcı tarafından düzenlenen belgedir.
Kim kullanır: Tarımsal ürün alan tüccarlar, gıda ve tarım sektörü.
Karıştırılan: Gider pusulasıyla. Müstahsil makbuzu özel olarak çiftçiden alımlar içindir.
E-Gider Pusulası
Ne işe yarar: Belge düzenleme zorunluluğu olmayan kişilerden yapılan alım ve hizmetlerde kullanılır.
Kim kullanır: Vergi mükellefi olmayan kişilerden mal veya hizmet alan işletmeler.
Karıştırılan: Müstahsil makbuzuyla ve iade işlemleriyle.
E-Dekont
Ne işe yarar: Bankacılık işlemlerine ilişkin dekontların elektronik düzenlenmesini sağlar.
Kim kullanır: Bankalar ve finansal kuruluşlar.
Karıştırılan: Banka ekstresiyle; dekont tek bir işlemin belgesidir.
Sektöre özel belgeler
E-Bilet
Ne işe yarar: Yolcu taşıma ve etkinlik biletlerinin elektronik düzenlenmesini sağlar.
Kim kullanır: Havayolu, karayolu yolcu taşımacılığı, sinema ve etkinlik işletmeleri.
E-Adisyon
Ne işe yarar: Yeme-içme hizmeti veren işletmelerde masaya ait sipariş kaydını elektronik tutar.
Kim kullanır: Restoran, kafe, otel yeme-içme birimleri.
Karıştırılan: Fişle. Adisyon, fatura ya da fiş öncesindeki sipariş kaydıdır.
Defter ve kayıt tarafı
E-Defter
Ne işe yarar: Yevmiye ve büyük defterin elektronik ortamda tutulmasıdır. Belirlenen dönemlerde beratı alınıp GİB'e yüklenir.
Kim kullanır: Bilanço esasına göre defter tutan ve kapsama giren mükellefler.
Karıştırılan: Muhasebe programıyla. Program bir araçtır; e-defter, o programdan üretilen resmî çıktıdır.
E-Defter Beratı
Ne işe yarar: Defterin belirli bir tarihte bu içerikle var olduğunu kanıtlayan onay kaydıdır.
Karıştırılan: Defterin kendisiyle; berat defterin özetini taşıyan ayrı bir dosyadır.
Altyapı bileşenleri (belge değil ama gerekli)
Mali Mühür
Tüzel kişilerin elektronik belgelerini imzalamakta kullandığı sertifikadır. Şirketin elektronik imzası gibi düşünülebilir.
E-İmza
Gerçek kişiye ait elektronik imzadır. Şahıs işletmeleri belgelerini bununla imzalar.
Zaman Damgası
Bir belgenin belirli bir anda var olduğunu kanıtlar. Özellikle e-defter süreçlerinde gündeme gelir.
E-Tebligat
Resmî bildirimlerin elektronik ortamda yapılmasıdır. Belge değildir ama takip edilmemesi ağır sonuç doğurur.
En çok karıştırılan üçlü
Pratikte en sık düzeltmek zorunda kaldığımız üç ayrım:
- E-fatura / e-arşiv fatura: Alıcının mükellefiyetine göre belirlenir, sizin tercihinize göre değil.
- İrsaliye / fatura: Biri malın hareketini, diğeri borcu belgeler.
- E-defter / muhasebe programı: Program araç, e-defter resmî çıktıdır.
Hangi belgelerin sizin için zorunlu olduğunu mali müşavirinizle netleştirin.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok — ilk yorumu siz yazın.
Yorum yaz