Yedeklilik ne demek, yedeklemeden farkı ne?
Kısa cevap: Yedeklilik, bir bileşen arızalandığında devreye girecek ikinci bir bileşenin bulunmasıdır. Amacı, kesintiyi önlemektir.
Yedeklemeden farkı
| Yedeklilik | Yedekleme | |
|---|---|---|
| Amaç | Kesintiyi önlemek | Veriyi kurtarmak |
| Ne zaman devreye girer | Arıza anında | Kayıp sonrası |
| Korur | Donanım/bileşen arızasına karşı | Veri kaybına karşı |
| Korumaz | Silme, şifreleme, bozulma | Anlık kesintiyi |
Kritik ayrım: Yedeklilik, yedeklemenin yerine geçmez. İkisi farklı risklere karşı korur ve birlikte gerekir.
Yedeklilik katmanları
Bileşen düzeyi
- Yedekli güç kaynağı
- Yedekli disk (RAID)
- Yedekli ağ kartı
- Yedekli soğutma
Korur: Tek bir parçanın arızasına karşı.
Sistem düzeyi
- İkinci sunucu
- Yük dağıtımı
- Otomatik devretme
- Veritabanı kopyası
Korur: Bir makinenin tamamen kaybına karşı.
Altyapı düzeyi
- Yedekli elektrik (jeneratör, kesintisiz güç)
- Yedekli internet bağlantısı
- Yedekli ağ ekipmanı
Korur: Altyapı kesintilerine karşı.
Konum düzeyi
- İkinci veri merkezi
- Farklı bölgede yedek ortam
- Bulutta felaket kurtarma ortamı
Korur: Bir konumun tamamen kaybına karşı.
Tek nokta arızası
Yedeklilik planlamasının temel sorusu şudur: hangi tek bileşen arızalanırsa hizmet durur?
Tipik tek nokta arızaları:
- Tek sunucu
- Tek disk
- Tek internet bağlantısı
- Tek elektrik hattı
- Tek veri merkezi
- Tek veritabanı
- Tek yük dengeleyici
- Tek kişi (bilgi ve erişim)
Son madde en çok göz ardı edilendir ve genelde en kritik olanıdır.
Yedeklilik türleri
Aktif-pasif: Biri çalışır, diğeri bekler. Arıza hâlinde devreye girer.
- Basit ve yaygın
- Bekleyen kaynak boşta durur (maliyet)
- Devretme süresi vardır
Aktif-aktif: Her ikisi de çalışır, yük paylaşılır.
- Kaynak verimli
- Devretme neredeyse anlık
- Uygulamanın uygun olması gerekir
Ne kadar yedeklilik gerekli?
Cevap, kesinti toleransınızdan (RTO) gelir:
| Kabul edilebilir kesinti | Gereken yedeklilik |
|---|---|
| Günler | Yalnız yedekleme yeterli |
| Bir gün | Yedek + hazır kaynak |
| Saatler | Bileşen yedekliliği + hızlı geri yükleme |
| Dakikalar | Sistem düzeyi yedeklilik |
| Saniyeler | Otomatik devretme, çok konumlu |
Maliyet dengesi
Yedeklilik pahalıdır:
- İkinci donanım ya da kaynak
- Ek lisanslar
- Daha karmaşık yapılandırma
- Daha zor sorun tanısı
- Uzmanlık ihtiyacı
- Test ve bakım yükü
Karar kuralı: Kesintinin maliyetini hesaplayın. Bu maliyet, yedeklilik maliyetinin üzerindeyse yatırım anlamlıdır.
Bulutta yedeklilik
Bulut altyapısı temel bir dayanıklılık sağlar ama:
- Donanım arızasına karşı otomatik koruma vardır
- Bölge düzeyi kesintilere karşı ayrıca tasarım gerekir
- Sizin yapılandırmanız hatalıysa yedeklilik işe yaramaz
- Çok bölgeli kurgu ek maliyet ve karmaşıklık getirir
Yanılgı: "Buluta geçtik, artık kesinti olmaz." Bulut imkânı sunar; tasarımı siz yaparsınız.
Yedekliliğin sınırları
Yedeklilik şunlara karşı korumaz:
- Yanlışlıkla silinen veri (kopyaya da yansır)
- Fidye yazılımı (kopyalar da şifrelenir)
- Veri bozulması (kopyaya da yayılır)
- Yapılandırma hataları
- Uygulama hataları
Bu yüzden yedeklilik, yedeklemeyi tamamlar ama yerine geçmez.
Test edilmeli
- ☐ Devretme test edildi mi?
- ☐ Ne kadar sürdü?
- ☐ Veri kaybı oldu mu?
- ☐ Otomatik mi çalıştı, elle mi gerekti?
- ☐ Geri dönüş test edildi mi?
Test edilmemiş bir yedeklilik, arıza anında çalışmayabilir — ve bu, tam olarak çalışması gereken andır.
Pratik öncelik
Sınırlı bütçeyle en çok etki yaratan yedeklilik adımları:
- Disk yedekliliği — en yaygın donanım arızası
- Yedekli güç (şirket içi sistemlerde)
- Yedek internet hattı
- İnsan yedekliliği — erişim ve bilgi iki kişide
- Hazır kaynak — hızlı yeniden kurulum için
- Sistem düzeyi yedeklilik (gerekiyorsa)
Dördüncü madde ücretsizdir ve en sık yaşanan süreklilik sorununu çözer.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok — ilk yorumu siz yazın.
Yorum yaz