Sunucu ve Altyapı Terimleri Sözlüğü

Sunucu ve bulut konuşmalarında geçen terimler, teknik olmayan bir okur için anlaşılmaz bir yığın gibi görünür. Aşağıda her terim önce günlük dille, sonra karar açısından ne ifade ettiğiyle veriliyor.

Temel kavramlar

Sunucu
Diğer cihazlara hizmet veren, sürekli çalışan bilgisayar.

Fiziksel sunucu
Gerçek bir makine. "Bare metal" da denir.

Sanal sunucu
Fiziksel bir makinenin bölünmesiyle elde edilen, bağımsız çalışan birim.

Sanallaştırma
Bir fiziksel makineyi birden çok sanal makineye bölme teknolojisi.

Bulut
Kaynakların tek bir makineye bağlı olmadan bir havuzdan sağlanması.

Kolokasyon
Kendi sunucunuzu bir veri merkezine yerleştirmek.

Donanım terimleri

İşlemci (CPU)
Hesaplama gücü.
Karar açısından: Yoğun işlem yapan uygulamalarda belirleyici.

Çekirdek (core)
İşlemcinin paralel çalışabilen birimi. Daha çok çekirdek, daha çok eşzamanlı iş.

Bellek (RAM)
Çalışan işlemlerin geçici alanı.
Karar açısından: Yetersizse sistem yavaşlar ve hata verir.

Disk / depolama
Verilerin kalıcı olarak durduğu yer.

SSD / NVMe
Hızlı disk teknolojileri. Klasik disklere göre belirgin performans farkı sağlar.

RAID
Birden çok diskin birlikte çalışması. Amaç hız ya da disk arızasına dayanıklılık.
Önemli: RAID bir yedekleme değildir; disk arızasına karşı korur, silinen dosyayı geri getirmez.

Ağ terimleri

IP adresi
Sunucunun ağdaki adresi.

Bant genişliği
Aktarılabilecek veri kapasitesi.

Trafik
Belirli bir dönemde aktarılan toplam veri.

Yük dengeleyici
Gelen istekleri birden çok sunucuya dağıtan bileşen.

Güvenlik duvarı
Hangi trafiğin geçeceğini belirleyen süzgeç.

VPN
Uzaktan güvenli bağlantı kurma yöntemi.

Yönetim terimleri

Yönetilen sunucu
Güncelleme, güvenlik, izleme ve müdahalenin sağlayıcıda olduğu hizmet.

Yönetilmeyen sunucu
Yalnız donanım ve ağın sağlandığı, yönetimin size ait olduğu hizmet.

Kök erişim (root)
Sunucu üzerinde tam yetki.

Uzak erişim
Sunucuya uzaktan bağlanma (genelde şifreli bir bağlantıyla).

Panel
Sunucuyu arayüz üzerinden yönetme aracı.

Yama (patch)
Yazılımdaki hata ya da güvenlik açığını kapatan güncelleme.

Süreklilik terimleri

Yedeklilik (redundancy)
Bir bileşen arızalandığında devreye girecek ikinci bir bileşenin bulunması.

Yüksek erişilebilirlik
Kesintiyi en aza indirecek şekilde tasarlanmış yapı.

Yük devretme (failover)
Arıza hâlinde hizmetin otomatik olarak yedek sisteme geçmesi.

Felaket kurtarma
Büyük bir kayıp sonrası hizmeti geri getirme planı.

RTO
Hizmetin ne kadar sürede geri gelmesi gerektiği (hedef kurtarma süresi).

RPO
Ne kadarlık veri kaybının kabul edilebilir olduğu (hedef kurtarma noktası).

Anlık görüntü (snapshot)
Sunucunun belirli bir andaki hâlinin kopyası. Hızlı geri dönüş sağlar.

Bulut terimleri

IaaS
Altyapının hizmet olarak sunulması: sanal sunucu, depolama, ağ.

PaaS
Uygulama çalıştırma ortamının hizmet olarak sunulması; sunucu yönetimi sizde değildir.

SaaS
Hazır yazılımın hizmet olarak kullanılması.

Özel bulut
Yalnız sizin kullanımınıza ayrılmış bulut ortamı.

Hibrit bulut
Şirket içi altyapı ile bulutun birlikte kullanılması.

Otomatik ölçekleme
Yük arttığında kaynağın kendiliğinden artması.

Ölçüm terimleri

Uptime
Sistemin erişilebilir olduğu sürenin oranı.

Gecikme (latency)
Bir isteğin yanıtlanma süresi.

IOPS
Diskin saniyede yapabildiği işlem sayısı; veritabanı yoğun sistemlerde önemlidir.

Yük ortalaması
Sunucunun ne kadar meşgul olduğunu gösteren değer.

Teklif okurken netleştirilecekler

• ☐ İşlemci ve bellek miktarı
• ☐ Disk türü ve kapasitesi
• ☐ Disk yedekliliği (RAID) var mı
• ☐ Trafik sınırı
• ☐ Yönetim düzeyi
• ☐ Yedekleme dahil mi
• ☐ Anlık görüntü alınabiliyor mu
• ☐ Donanım arızasında müdahale süresi
• ☐ Veri merkezi konumu
• ☐ Lisanslar dahil mi