Sunucu Kümesi ve Yük Dağıtımı

Tek bir sunucu iki sınırla karşılaşır: kapasitesi biter ve arızalandığında hizmet durur. Birden çok sunucuyu birlikte çalıştırmak, her ikisini de çözer.

Aşağıda bu alandaki kavramlar sade karşılıklarıyla.

Yük dengeleyici

Ne yapar: Gelen istekleri birden çok sunucuya dağıtır.

Neden:

• Yük tek makineye yığılmaz
• Bir sunucu arızalanırsa diğerleri devam eder
• Bakım sırasında sunucular sırayla devre dışı bırakılabilir
• Kapasite sunucu ekleyerek artırılabilir

Dikkat: Yük dengeleyicinin kendisi tek arıza noktası olabilir; kritik yapılarda o da yedekli kurulur.

Küme (cluster)

Ne demek: Birlikte çalışan ve tek bir sistem gibi davranan sunucu grubu.

İki temel amaç:

• Yüksek erişilebilirlik: Biri arızalanırsa diğeri devralır
• Performans: İş yükü paylaşılır

Yük devretme (failover)

Ne demek: Aktif sunucu arızalandığında hizmetin yedek sunucuya geçmesi.

Türleri:

Aktif-pasif ve aktif-aktif

Aktif-pasif: Bir sunucu çalışır, diğeri bekler. Basit ve yaygındır; bekleyen sunucu boşta durduğu için maliyet açısından verimsizdir.

Aktif-aktif: Tüm sunucular çalışır ve yük paylaşılır. Kaynak verimliliği yüksektir ama uygulamanın buna uygun olması gerekir.

Oturum sorunu

Yük dağıtımında sık karşılaşılan bir sorun: kullanıcı bir sunucuda giriş yapar, sonraki isteği başka bir sunucuya düşer ve oturumu kaybolur.

Çözümler:

• Kullanıcıyı hep aynı sunucuya yönlendirmek
• Oturum bilgisini paylaşılan bir yerde tutmak
• Uygulamayı oturum tutmayacak şekilde tasarlamak

Bu, teknik ekibin çözmesi gereken bir tasarım konusudur ama kararı etkiler: her uygulama yük dağıtımına uygun değildir.

Veritabanı tarafı

Web sunucularını çoğaltmak görece kolaydır; veritabanı daha karmaşıktır.

• Kopya (replica): Ana veritabanının sürekli güncellenen kopyası
• Okuma dağıtımı: Okuma sorguları kopyalara yönlendirilir
• Yazma: Genelde tek merkeze yapılır
• Devretme: Ana veritabanı arızalanırsa kopya devreye alınır

Bu yapılar uzmanlık gerektirir; kurumsal karar açısından önemli olan, kesinti toleransınıza uygun bir düzeyi seçmektir.

Ne zaman gerekir?

Gerekli:

• Kesinti toleransı çok düşük sistemler
• Tek sunucunun kapasitesini aşan yük
• Sürekli erişilebilir olması gereken müşteri hizmetleri
• Gelirin doğrudan sisteme bağlı olduğu işler

Gerekmez:

• İç kullanıma yönelik sistemler (kısa kesinti tolere edilebiliyorsa)
• Düşük trafikli kurumsal siteler
• Test ortamları
• Yedekleme sistemleri

Maliyet ve karmaşıklık

Kümeleme ücretsiz değildir:

• En az iki kat donanım/kaynak
• Ek lisanslar
• Yük dengeleyici
• Daha karmaşık yapılandırma
• Daha zor sorun tanısı
• Uzman ihtiyacı

Karar kuralı: Kesintinin maliyetini hesaplayın. Bu maliyet, kümeleme maliyetinin üzerindeyse yatırım anlamlıdır.

Basit alternatifler

Tam kümeleme yerine daha basit çözümler çoğu şirket için yeterlidir:

• Anlık görüntü: Hızlı geri dönüş
• Bekleyen yedek sunucu: Elle devretme
• İyi bir yedekleme + hazır donanım: Saatler içinde kurtarma
• Bulut altyapı: Donanım arızasına karşı doğal dayanıklılık

Bu seçenekler, kümeleme maliyetinin çok altında ve çoğu orta ölçekli şirket için yeterli bir koruma sağlar.

Karar kontrol listesi

• ☐ Kabul edilebilir kesinti süresi belirlendi
• ☐ Kesinti maliyeti hesaplandı
• ☐ Uygulama yük dağıtımına uygun mu, kontrol edildi
• ☐ Veritabanı tarafı planlandı
• ☐ Yük dengeleyicinin yedekliliği düşünüldü
• ☐ Ek lisans maliyetleri hesaplandı
• ☐ Yönetim kapasitesi değerlendirildi
• ☐ Daha basit alternatifler karşılaştırıldı