Lot takibi, bir sorun çıktığında hangi ürünün nereye gittiğini dakikalar içinde bulmanızı sağlar. Kurulumunu anlatıyoruz.
Lot ve seri takibi, ürünün üretimden müşteriye kadar izlenebilmesini sağlar. Gıda, ilaç, kimya, otomotiv ve medikal gibi sektörlerde yasal zorunluluktur; diğerlerinde ise kalite yönetiminin temel aracıdır.
Lot ile seri farkı
| Lot (parti) | Seri numarası | |
|---|---|---|
| Kapsam | Bir grup ürün | Tek bir ürün |
| Örnek | Aynı gün üretilen 1000 kutu | Her cihazın kendi numarası |
| Kullanım | Gıda, kimya, tekstil | Makine, elektronik, otomotiv |
| Kayıt yükü | Orta | Yüksek |
| İzleme detayı | Parti düzeyi | Ürün düzeyi |
İkisi birlikte de kullanılabilir: seri numaralı bir cihaz, belirli bir üretim lotuna ait olabilir.
Nerede kaydedilir?
- Mal kabulde: tedarikçi lot numarası kaydedilir.
- Üretimde: hangi hammadde lotunun tüketildiği kaydedilir.
- Mamul girişinde: yeni lot numarası üretilir.
- Sevkiyatta: hangi lotun kime gittiği kaydedilir.
Bu dört noktadan biri eksikse izlenebilirlik zinciri kopar. En sık kopan halka ikinci maddedir: üretimde hangi lotun kullanıldığının kaydedilmemesi.
İki yönlü izleme
- İleri izleme: "Bu hammadde lotu hangi ürünlerde kullanıldı, o ürünler hangi müşterilere gitti?"
- Geri izleme: "Müşterinin şikâyet ettiği bu ürün hangi hammadde lotlarından üretildi?"
Geri çağırma durumunda ilerisi, kök neden analizinde gerisi kullanılır. İkisi de gerekir.
Raf ömrü yönetimi
Lot takibiyle birlikte çalışır:
- Her lotun üretim ve son kullanma tarihi
- FEFO (ilk süresi dolan ilk çıkar) sevkiyat kuralı
- Süresi yaklaşan lotlar için uyarı
- Süresi dolmuş lotların otomatik bloklanması
- Müşteriye kalan raf ömrü taahhüdü
Son madde perakende tedarikinde önemlidir: zincir marketler genelde belirli bir kalan raf ömrü şartı koyar.
Karantina ve blokaj
- Kalite kontrolü bekleyen lotlar karantinada tutulur.
- Uygunsuz bulunan lotlar bloklanır ve sevk edilemez.
- Bloklu lot, sistemde kullanılabilir stoktan düşer.
- Blok kaldırma yetkilendirilir.
Uygulama zorlukları ve çözümleri
| Zorluk | Çözüm |
|---|---|
| Saha kayıt yükü | Barkod/karekod okutma |
| Karışık lot kullanımı | Sistem birden çok lot seçimine izin vermeli |
| Dökme malzeme | Silo/tank bazlı lot tanımı |
| Küçük parçalar | Kritik olanları seçip diğerlerini kapsam dışı bırakın |
| Eski stok | Açılışta "eski stok" lotu tanımlayın |
| İade ürünler | Orijinal lot bilgisiyle geri alın |
Dördüncü satır önemli bir pratiktir: her vidayı lotlamak yerine, izlenebilirliği kritik kalemlerle sınırlamak sürdürülebilir bir uygulama sağlar.
Geri çağırma tatbikatı
Sistemin gerçekten çalıştığını, ihtiyaç anında değil önceden test edin:
- Rastgele bir lot seçin.
- Bu lottan üretilen mamulleri bulun.
- Hangi müşterilere sevk edildiğini listeleyin.
- Geçen süreyi ölçün.
- Eksik halkaları tespit edip düzeltin.
Sektörel denetimlerde bu tatbikatın kaydı istenebilir; ayrıca gerçek bir olayda hazırlıklı olmanızı sağlar.
Kurulumda dikkat
- Hangi kalemlerde lot/seri takibi yapılacağını baştan belirleyin.
- Lot numaralandırma kuralını tanımlayın (tarih + parti no gibi).
- Barkod altyapısını lot bilgisini taşıyacak şekilde kurun.
- Karantina deposunu tanımlayın.
- Açılış stoku için lot ataması yapın.
- Saha ekibini eğitin; kayıt disiplini olmadan sistem çalışmaz.
Özet
Lot ve seri takibi; mal kabul, üretim tüketimi, mamul girişi ve sevkiyat olmak üzere dört noktada kayıt gerektirir. En sık kopan halka üretimde tüketilen lotun kaydedilmemesidir. Kapsamı kritik kalemlerle sınırlayın, barkod kullanın ve geri çağırma tatbikatıyla sistemi önceden test edin.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok — ilk yorumu siz yazın.
Yorum yaz