Faaliyetinize göre hangi belgelerin gündeme geldiğini gösteren bir eşleştirme.
Kısaca: Hangi belgeleri kullanacağınız üç şeye bağlı — faaliyet konunuz, ölçeğiniz ve kimlere satış yaptığınız. Aşağıda bunu bir eşleştirmeyle netleştiriyoruz.
Not: Zorunluluk ölçütleri düzenlemeyle belirlenir ve güncellenir. Burada hangi belgenin ne zaman gündeme geldiğini anlatıyoruz; kendi yükümlülüğünüzü mali müşavirinizle netleştirin.
Temel eşleştirme
| Durum | Gündeme gelen belge |
|---|---|
| E-fatura mükelleflerine satış yapıyorsanız | E-Fatura |
| Mükellef olmayanlara satış yapıyorsanız | E-Arşiv Fatura |
| Mal sevkiyatı yapıyorsanız | E-İrsaliye |
| Bilanço esasına göre defter tutuyorsanız | E-Defter |
| Serbest meslek erbabıysanız | E-SMM |
| Çiftçiden ürün alıyorsanız | E-Müstahsil Makbuzu |
| Yeme-içme hizmeti veriyorsanız | E-Adisyon |
| Yolcu taşıma/etkinlik düzenliyorsanız | E-Bilet |
| Mükellef olmayanlardan alım yapıyorsanız | E-Gider Pusulası |
Faaliyet konusuna göre tipik paketler
Toptan ticaret / distribütör
- E-Fatura (kurumsal müşteriler)
- E-Arşiv Fatura (kapsam dışı müşteriler)
- E-İrsaliye (sevkiyat)
- E-Defter
Kritik nokta: İrsaliye-fatura bağı ve stok entegrasyonu.
Perakende mağaza
- E-Arşiv Fatura (ağırlıklı)
- E-Fatura (kurumsal müşteriler)
- E-Gider Pusulası (iadeler)
- E-Defter (ölçeğe göre)
Kritik nokta: Kasa sisteminin merkezî akışa bağlanması ve tutar eşiği tanımı.
Üretim / imalat
- E-Fatura, E-Arşiv Fatura
- E-İrsaliye (sevkiyat ve fason)
- E-Defter
- E-Müstahsil Makbuzu (tarımsal hammadde alıyorsa)
Kritik nokta: Fason ve depolar arası transfer senaryoları.
E-ticaret
- E-Arşiv Fatura (ağırlıklı)
- E-Fatura (kurumsal alıcılar)
- E-Gider Pusulası (iadeler)
- E-İrsaliye (kendi sevkiyatı varsa)
- E-Defter
Kritik nokta: Sipariş verisinin birleşmesi, otomatik fatura ve iade akışı.
Serbest meslek (avukat, mali müşavir, doktor, danışman)
- E-SMM
- E-Defter (kapsama göre)
Kritik nokta: Tahsilat-makbuz bağı ve stopaj gösterimi.
Restoran / kafe
- E-Adisyon
- E-Arşiv Fatura
- E-Fatura (kurumsal müşteriler)
- E-Defter (ölçeğe göre)
Kritik nokta: Adisyon-ödeme-belge zincirinin bağlanması.
Nakliye / lojistik
- E-Fatura, E-Arşiv Fatura
- E-İrsaliye (taşıdığı mala göre)
- E-Defter
Kritik nokta: Saha erişimi ve sürücü düzeni.
İnşaat / taahhüt
- E-Fatura, E-Arşiv Fatura
- E-İrsaliye (şantiye sevkiyatları)
- E-Defter
Kritik nokta: Şantiye teslimat adresleri ve hakediş-fatura ilişkisi.
Turizm / otel
- E-Arşiv Fatura
- E-Fatura (acenteler, kurumsal)
- E-Adisyon (yeme-içme birimleri)
- E-Defter
Kritik nokta: Farklı satış kanallarının (doğrudan, acente, online) tek akışta birleşmesi.
Karar soruları
- Kimlere satış yapıyorum — kurumsal mı, tüketici mi, ikisi de mi?
- Fiziksel mal sevkiyatı yapıyor muyum?
- Hangi esasa göre defter tutuyorum?
- Vergi mükellefi olmayan kişilerden alım/iade alıyor muyum?
- Sektöre özel bir belge türü var mı?
- İnternet üzerinden satış yapıyor muyum?
Son soru önemlidir: internet satışı, ciro şartı aranmadan kapsama girmeye yol açabilen faaliyetlerden biridir.
Seçim kuralı
Tek cümleyle: belge türü faaliyetinizin doğal sonucudur, tercih değil. Yapmanız gereken, hangi işlemleri yaptığınızı listeleyip her birinin hangi belgeyi gerektirdiğini mali müşavirinizle eşleştirmek.
Bunu bir kez yapıp yazılı hâle getirmek, sonradan çıkan "bu işlem için ne kesiyorduk?" sorularını ortadan kaldırır.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok — ilk yorumu siz yazın.
Yorum yaz