E-Fatura Tipleri ve Hangi Durumda Hangisi

E-fatura keserken senaryodan sonra ikinci seçim "fatura tipi"dir. Bu seçim belgenin nasıl işleneceğini belirler ve yanlış seçildiğinde düzeltmesi zahmetlidir.

Aşağıda tipleri tek tek ele alıyoruz: ne zaman kullanılır, nelere dikkat edilir, neyle karıştırılır.

Satış

Ne zaman: Standart mal ve hizmet satışlarında. Kestiğiniz faturaların büyük çoğunluğu bu tiptedir.

Dikkat: Özel bir durum yoksa varsayılan tip budur. Sistem genelde bunu ön seçili getirir.

Karıştırılan: İade işlemlerinde de yanlışlıkla bu tip seçiliyor.

İade

Ne zaman: Alıcı, satın aldığı malı iade ettiğinde düzenlenen faturadır. Alıcı mükellefse iade faturasını alıcı düzenler.

Dikkat: İade faturasında, iade edilen malın ilk faturasına atıf yapılması sonraki mutabakatı kolaylaştırır.

Karıştırılan: Fatura iptaliyle. İptal başka bir süreçtir; iade, gerçekleşmiş bir işlemin geri dönüşüdür.

Tevkifat

Ne zaman: KDV'nin bir kısmının alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edildiği işlemlerde. Belirli hizmet türlerinde uygulanır.

Dikkat: Tevkifat oranı ve hangi işlemlerde uygulanacağı mevzuatla belirlenir ve güncellenir. Bu tipte fatura kesecekseniz oranı mali müşavirinize teyit ettirin.

Karıştırılan: Normal satışla. Tevkifatlı işlemde fatura üzerinde tevkifat kodu ve tutarı ayrıca gösterilir.

İstisna

Ne zaman: KDV'den istisna tutulan işlemlerde. İstisnanın hangi hükme dayandığı belirtilir.

Dikkat: İstisna kodu doğru seçilmelidir; kod, istisnanın gerekçesini gösterir.

Karıştırılan: KDV oranı sıfır olan işlemlerle. İstisna ile sıfır oran farklı kavramlardır.

İhraç Kayıtlı

Ne zaman: İhracatçıya, ihraç edilmek üzere teslim edilen mallarda düzenlenir.

Dikkat: Bu tipte belirli süreler ve takip yükümlülükleri vardır; ihracatın gerçekleşmemesi durumunda sonuçları olur.

Karıştırılan: Doğrudan ihracat faturasıyla. İhraç kayıtlı satış yurt içindeki ihracatçıya yapılır.

Özel Matrah

Ne zaman: Matrahın özel biçimde hesaplandığı işlemlerde (ikinci el araç ticareti, belirli aracılık hizmetleri gibi).

Dikkat: Matrah hesabı standart hesaplamadan farklı olduğu için mali müşavir yönlendirmesi gerekir.

Konaklama Vergisi

Ne zaman: Konaklama hizmeti sunan işletmelerin ilgili vergiyi gösteren faturalarında.

Dikkat: Sektöre özgüdür; otel ve konaklama işletmelerini ilgilendirir.

Hangi tipi seçeceğimi nasıl bilirim?

Pratik yol: cari kart ve ürün/hizmet kartları üzerinde varsayılan tipi tanımlayın. Örneğin tevkifata tabi bir hizmet satıyorsanız, o hizmet kartına tevkifat bilgisini işleyin.

Böylece fatura keserken tip seçimi otomatikleşir ve operatör hatası ortadan kalkar.

En sık yapılan üç tip hatası

1. İadeyi satış olarak kesmek: Muhasebe kayıtları ters işler, mutabakat bozulur.
2. Tevkifatlı işlemi normal satış olarak kesmek: KDV beyanı hatalı çıkar.
3. İstisna kodunu yanlış seçmek: Belge geçerli görünse de vergisel sonuç değişir.

Üçü de düzeltilebilir ama üçü de ek işlem ve zaman gerektirir.

Fatura tipi seçimi vergisel sonuç doğurur; tereddüt hâlinde mali müşavirinize danışın.