E-Dönüşüme Kimler Dahil?

Kısa cevap: Kapsam tek bir ölçüte değil; cironuza, faaliyet konunuza ve bazı hâllerde sektörünüze bağlıdır. Bu ölçütler zaman içinde genişletiliyor — bugün kapsam dışında olan bir işletme, bir sonraki düzenlemede kapsama girebilir.

Kapsam hangi ölçütlere göre belirleniyor?

Üç ana yol var:

1. Ciro eşiği: Belirli bir brüt satış hasılatını aşan mükellefler kapsama alınır. Eşik dönem dönem düşürülür.
2. Faaliyet konusu: Bazı sektörler ciro şartı aranmadan doğrudan kapsama alınır.
3. Zincirleme yükümlülük: Bir belge türüne geçmek, başka bir belge türünü de zorunlu kılabilir.

Üçüncü madde en çok şaşırtandır: örneğin e-faturaya geçen bir mükellef, aynı anda e-arşiv fatura yükümlülüğüyle de karşılaşır.

Neden burada rakam yazmıyorsunuz?

Çünkü rakam yazan içerik hızla yanlış hâle geliyor. Ciro eşikleri neredeyse her yıl aşağı çekiliyor; internette bulacağınız "şu tutarı geçen" başlıklı yazıların çoğu eski düzenlemeye ait.

Güncel eşiği iki yerden öğrenirsiniz: mali müşaviriniz ve GİB'in resmî duyuruları. Bir blog yazısı bu ikisinin yerini tutmaz.

Hangi sektörler ciro şartı olmadan kapsama girer?

Zaman içinde değişmekle birlikte, doğrudan kapsama alınan gruplar genelde şu mantıkla belirleniyor:

• Aracılık ve komisyon hizmeti verenler (e-ticaret pazaryerleri, aracı hizmet sağlayıcılar)
• Denetim hassasiyeti yüksek ürün grupları (belirli tüketim malları, akaryakıt, tütün)
• İnternet üzerinden mal ve hizmet satışı yapanlar
• Kamuya mal ve hizmet sunanlar
• Belirli aracılık faaliyetleri (emlak, motorlu taşıt alım satımı)

Kendi faaliyet kodunuzun bu gruplardan birine girip girmediğini mali müşavirinize sormanız gerekir.

Kapsama girdiğimi nasıl öğrenirim?

Üç yoldan biriyle:

• Mali müşaviriniz cironuzu takip ettiği için genelde ilk uyarıyı o verir.
• GİB, kapsama giren mükelleflere bildirim yapar; e-tebligat adresinizi düzenli kontrol edin.
• Kendi cironuzu eşiklerle karşılaştırarak öngörebilirsiniz.

İkinci maddeyi ciddiye alın: e-tebligat kutusunu açmamak, bildirimi görmediğiniz anlamına gelmez — tebligat yapılmış sayılır.

Kapsama girersem ne kadar sürem olur?

Düzenlemeler genellikle bir hazırlık süresi tanır: ciro eşiği aşıldıktan sonra takip eden dönemin belirli bir ayında geçiş yapılır.

Pratik tavsiye: bu süreyi son güne bırakmayın. Mali mühür temini, entegratör sözleşmesi ve program uyarlaması birlikte birkaç haftayı bulabilir.

Bir belge türüne geçince diğerleri de gelir mi?

Sık karşılaşılan zincirleme durumlar:

• E-faturaya geçen mükellef, e-arşiv fatura da düzenlemek durumunda kalır (e-fatura kullanmayan müşterilere kesilen faturalar için).
• E-fatura ve e-arşiv kullananlar için e-defter yükümlülüğü gündeme gelebilir.
• Sevkiyat yapan mükelleflerde e-irsaliye ayrı bir ölçüte bağlanır.

Yeni kurulan bir şirket kapsama girer mi?

Yeni kurulan şirketin geçmiş dönem cirosu olmadığı için genelde ciro ölçütü işlemez; ancak faaliyet konusu doğrudan kapsama alınan bir grupta ise ilk günden yükümlülük doğabilir.

İnternet üzerinden satış yapmayı planlayan yeni şirketlerin bunu kuruluş aşamasında sorması, sonradan aceleye gelmesini önler.

Kapsama girip geçmezsem ne olur?

Belge düzenleme yükümlülüğüne uyulmaması özel usulsüzlük cezası doğurur ve düzenlenen kâğıt belge hiç düzenlenmemiş sayılabilir. Bu, karşı tarafın gider kaydını da riske atar.

Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için burada rakam vermiyoruz; güncel tutarı mali müşavirinizden öğrenin.

Kapsam dışıysam hiçbir şey yapmamalı mıyım?

Yapılacak iki şey var: e-tebligat adresinizi takip edin ve cironuz eşiğe yaklaşıyorsa hazırlığa erken başlayın.

Kapsama girmek sürpriz olmamalı; cironuzu siz de takip edebiliyorsunuz.

Kapsam ve süreler için mali müşavirinize danışın; bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.