Radyo Yayıncılığı Terimleri Sözlüğü

Radyo kurarken karşınıza çıkan terimlerin çoğu, aslında basit şeylerin meslek adıdır. Aşağıda panelde, teklifte ve ekip içi konuşmalarda en sık duyacaklarınızı grupladık.

Yayın akışıyla ilgili

Akış (playout)

Yayının o an dinleyiciye giden hâli. "Akışa girmek" yayına katılmak demektir.

Otomasyon

Kimse başında olmadan çalma listesini kendi kendine döndüren sistem.

Çalma listesi (playlist)

Belirli bir amaca göre gruplanmış şarkı kümesi: sabah listesi, akşam listesi gibi.

Rotasyon

Şarkıların hangi sıklıkla tekrar çalacağını belirleyen kural. İyi kurulmuş rotasyon, dinleyicinin "yine aynı şarkı" demesini engeller.

Saat planı (clock)

Bir saatlik yayının iskeleti: kaçıncı dakikada müzik, kaçıncıda jingle, kaçıncıda anons.

Format

Radyonun kimliği: hangi müzik türü, hangi kitle, hangi ton.

Ses parçalarıyla ilgili

Jingle

Radyonun adını taşıyan kısa müzikli kimlik parçası. Dinleyicinin radyoyu tanımasını sağlar.

Spot

Reklam ya da duyuru amaçlı, genelde 20-40 saniyelik hazır ses kaydı.

Anons

Bilgilendirme amaçlı konuşma kaydı. Mağazada kampanya, okulda duyuru, fabrikada vardiya bilgisi.

Bumper

İki bölüm arasına giren çok kısa geçiş parçası. "Şimdi haberler" tarzı köprüler.

Bed (fon müziği)

Konuşmanın altında çalan kısık müzik.

Sweeper

Şarkıdan şarkıya geçerken araya giren, radyo adını hatırlatan kısa ses.

Program ve sunumla ilgili

Canlı yayın

Sunucunun o anda mikrofon başında olduğu yayın.

Banttan yayın

Önceden kaydedilmiş, belirlenen saatte yayınlanan program.

Canlı bağlantı

Stüdyo dışından, sahadan yapılan katılım.

Akış notu (rundown)

Programın dakika dakika planı.

Kuşak

Günün belirli bir zaman dilimi: sabah kuşağı, öğle kuşağı, gece kuşağı.

Prime time

Dinleyicinin en yoğun olduğu saatler. Radyoda genelde sabah işe gidiş ve akşam dönüş saatleridir.

Teknik terimler (bilmeniz yeterli olanlar)

Bit hızı (bitrate)

Yayın kalitesinin ölçüsü. Yüksek olması kaliteyi artırır, kapasite tüketimini de artırır.

Eş zamanlı dinleyici

Aynı anda yayına bağlı kişi sayısı. Paket kapasiteniz bu sayıya göre belirlenir.

Tampon (buffer)

Oynatıcının önden yüklediği küçük ses payı. Bağlantı kısa süre dalgalansa bile yayının kesilmemesini sağlar.

Geri besleme (feedback)

Mikrofonun kendi sesini hoparlörden tekrar duymasıyla oluşan uğultu. Kulaklık kullanarak önlenir.

Normalizasyon

Tüm parçaları benzer ses seviyesine getirme işlemi. Şarkılar arası ani yükselme-alçalmayı engeller.

Çapraz geçiş (crossfade)

Bir parça biterken diğerinin başlaması; arada boşluk kalmamasını sağlar.

Ölçüm terimleri

Tekil dinleyici

Belirli sürede en az bir kez bağlanan farklı kişi sayısı.

Tepe dinleyici

Gün içindeki en yüksek anlık dinleyici sayısı.

Ortalama dinleme süresi

Bir dinleyicinin ne kadar kaldığı. İçerik kalitesinin en iyi göstergesidir.

Toplam dinleme saati

Tüm dinleyicilerin toplam dinleme süresi. Radyonun büyüklüğünü anlatır.

Telif terimleri

Meslek birliği

Eser sahiplerinin haklarını toplu yöneten kuruluş. Yayın için lisans buradan alınır.

Umuma açık mahal

Herkesin girebildiği yer: mağaza, kafe, otel lobisi. Buralarda müzik çalmak lisans gerektirir.

Telifsiz (royalty-free) müzik

Bir kez lisanslandıktan sonra ek ödeme gerektirmeyen müzik. "Bedava" demek değildir.

Yayın kaydı

Neyin ne zaman yayınlandığının kaydı. Hem denetimde hem telif bildiriminde istenir.

Özet

Radyo terimlerinin çoğu, günlük işlerin meslek adıdır. Bu sözlüğü kaydedin; teklif değerlendirirken, panel kullanırken ve ekip kurarken aynı dili konuşmanızı kolaylaştırır.